Ga naar de inhoud
Home » Blogs » De opkomst van stedelijk bewegen in Overijssel

De opkomst van stedelijk bewegen in Overijssel

Hoe gemeenten buiten de grote steden bouwen aan een beweegvriendelijke omgeving

Stedelijk bewegen is geen fenomeen meer dat beperkt blijft tot de grote steden. Juist ook in provincies zoals Overijssel zien we een duidelijke groei in sport- en beweegactiviteiten in de openbare ruimte. Niet iedereen kiest meer voor georganiseerde sport in een vereniging of accommodatie.

Veel inwoners bewegen ongebonden: hardlopen, wandelen, buitenfitness of freerunnen in de wijk. In dit artikel verkennen we waarom deze trend in Overijssel zo sterk is, welke voorbeelden er zijn en welke kansen gemeenten en verenigingen hebben.

Waarom stedelijk bewegen in Overijssel zo snel groeit

1. De openbare ruimte biedt veel mogelijkheden

Overijssel heeft unieke kenmerken: groene gebieden, dorpse kernen, veilige wijkstructuren en vaak meer ruimte dan dichtbevolkte stedelijke gebieden. Deze factoren maken het makkelijker om bewegen buiten traditionele sportaccommodaties vorm te geven.

De openbare ruimte wordt steeds meer benut voor sport en bewegen. In het provinciale sport- en beweegakkoord staat expliciet dat de openbare ruimte uitnodigend moet zijn voor beweging.

Onderzoek in de gemeente Almelo laat zien dat wandelen het meest gedaan wordt in de openbare ruimte, gevolgd door fietsen en hardlopen. Van de respondenten gaf 90 % aan aan sport of bewegen te doen, en bijna de helft doet dit ongebonden, dus buiten verenigingen.

Deze data ondersteunen de gedachte dat bewegen buiten de klassieke baan of zaal belangrijk is.

2. Inwoners willen laagdrempelig bewegen

Tijden veranderen. Inwoners willen flexibiliteit, kiezen vaker voor korte bewegingen, buiten, zonder lidmaatschap of vaste tijden. Dit sluit aan bij buiten beweegplekken: gratis toegankelijk, dichtbij huis, zelf in te plannen. Ook sociale binding speelt mee: samen bewegen in de wijk versterkt de leefbaarheid. Voor gemeenten vormt dit een kans om gezondheid en vitaliteit te bevorderen.

3. Gemeenten investeren in beweegvriendelijke plekken

De provincie Overijssel en gemeenten trekken actief op. Er is bijvoorbeeld een subsidieregeling “Buiten Bewegen‑regeling Overijssel” voor nieuwe activiteiten in de openbare ruimte die bewegen stimuleren.

Daarnaast benoemt het sport- en beweegakkoord dat doelstellingen zijn: een netwerk van aantrekkelijke, veilige openbare ruimtes en sportinfrastructuur in 2025.

Een concreet voorbeeld: in de gemeente Hardenberg is besloten € 75.000 te investeren in een beweegtuin naast een zorgcentrum in Gramsbergen.

Dit soort investeringen laten zien dat buiten sporten serieus genomen wordt.

Kans voor kleinere gemeenten en dorpen

Vaak wordt gedacht dat stedelijk bewegen vooral iets is voor grote steden. Dat klopt niet. Kleine gemeenten en dorpen in Overijssel hebben juist unieke kansen: ze beschikken over ruimte, overzichtelijke infrastructuur, sterke wijkverbindingen en vaak minder concurrerende aanbod.

Voorbeelden van wat mogelijk is:

  • Een buitenfitnesszone in een dorpskern: lage drempel, zichtbaar voor iedereen
  • Wandel- of hardlooproutes door natuurzones, met geïntegreerde fitnesstoestellen
  • Calisthenicsplekken of pumptrack voor jongeren, dichtbij school of sportvereniging
  • Schoolpleinen die overdag en ’s avonds gebruikt kunnen worden door wijkbewoners

Voorbeelden van succesvolle ontwikkelingen

Bootcamp routes en workout stations

In diverse gemeenten in Overijssel worden buiten fitness- en bootcamp-zones gerealiseerd. Deze stations geven mensen de mogelijkheid om zelfstandig of onder begeleiding te trainen, in de frisse lucht, zonder accommodatie. Dit sluit aan bij de trend van ‘ongebonden’ sporten zoals beschreven in het sportakkoord.

Freerun en jongerenplekken

Jongeren willen uitdaging, beweging én sociaal contact. Freerun-plekken of urban-fitness zones in de buitenruimte bieden dat. In combinatie met een locatie dicht bij school of sportvereniging maakt dit het aanbod aantrekkelijker. Dit segment biedt gemeenten en verenigingen de kans om jonge inwoners aan het bewegen te krijgen.

Beweegtuinen voor senioren

Beweegtuinen zijn overal in opkomst. Bijvoorbeeld in Gramsbergen (gemeente Hardenberg) werd een beweegtuin gepland naast een zorgcentrum, voor alle leeftijden.

Deze plekken stimuleren bewegen onder ouderen, integreren zorg, welzijn en sport, en versterken sociale binding.

Schoolpleinen die ook wijkpleinen worden

Door schoolpleinen multifunctioneel in te richten, kunnen ze ’s avonds of in het weekend toegankelijk zijn voor bewoners. Dit verhoogt de benutting van de openbare ruimte en versterkt de wijkfunctie. De visie van Almelo bijvoorbeeld noemt expliciet dat de openbare ruimte geschikt moet zijn voor sport en bewegen.

Schoolpleinen die ook wijkpleinen worden

Door schoolpleinen multifunctioneel in te richten, kunnen ze ’s avonds of in het weekend toegankelijk zijn voor bewoners. Dit verhoogt de benutting van de openbare ruimte en versterkt de wijkfunctie. De visie van Almelo bijvoorbeeld noemt expliciet dat de openbare ruimte geschikt moet zijn voor sport en bewegen.

Wat kunnen gemeenten doen?

Werk vanuit behoefte

Begin met een goed onderzoek: wat willen inwoners? Jongeren, volwassenen, ouderen hebben elk andere behoeften. Maak onderscheid tussen:

  • Uitdagende sport voor jongeren (bv. freerun)
  • Toegankelijke beweging voor volwassenen (bv. buitenfitness)
  • Veilig bewegen voor ouderen en mensen met beperkingen (bv. beweegtuin)

Door aanbod af te stemmen op de vraag, vergroot je de kans op gebruik en succes.

Combineer functies

De kracht zit in multifunctionaliteit. Plaats bijvoorbeeld een buitenfitnesszone naast een wandelpad, combineer met zitplekken, groen en ontmoeting. Hierdoor kunnen verschillende doelgroepen gebruikmaken van dezelfde locatie. De openbare ruimte wordt zo een plek voor sport, ontmoeting en ontspanning.

stedelijk bewegen in overijssel

Zorg voor zichtbaarheid

Een beweegplek is maar effectief als mensen weten dat hij er is. Denk aan:

  • Goede bewegwijzering en duidelijke toegang
  • Online kaart of app met locaties van buitensportzones
  • Samenwerking met lokale media en social media
  • Partnerschap met verenigingen en wijkteams om gebruik te stimuleren

Uit het Almelo-onderzoek bleek dat een meerderheid aangeeft dat de informatievoorziening over sport en bewegen in de openbare ruimte beter kan.

Maak het onderhoud simpel

Duurzaamheid en beheer zijn essentieel. Bij aanleg moet gedacht worden aan:

  • Robuuste en weerbestendige toestellen
  • Onderhoudsvriendelijke inrichting
  • Duidelijke beheerpartijen
  • Budgettering voor onderhoud

Wat kunnen sportverenigingen doen?

Sportverenigingen hebben een belangrijke rol in deze ontwikkeling.

Trainen buiten de accommodatie

Verenigingen kunnen buitensessies aanbieden: bootcamp op de buitenfitnesszone, techniektraining op het schoolplein, loopgroep in de wijk. Dit vergroot bereik en verlaagt de drempel.

Bereik nieuwe doelgroepen

Mensen die niet direct lid worden van een vereniging of zich niet thuis voelen in een hal, kunnen via buitenbeweging instappen. Dit kan leiden tot meer binding en met name aansluiting voor ‘ongebonden sporters’.

Werk samen met de gemeente

Gemeenten hebben vaak de ruimte voor buitenactiviteit, verenigingen de expertise in begeleiding. Samen kun je tot een aanbod komen dat aantrekkelijk is voor de wijk. Hiermee versterk je de positie van de vereniging als maatschappelijk partner.

Conclusie over bewegen in Overijssel

Stedelijk bewegen is geen stedelijk fenomeen meer. Overijssel toont aan dat ook buiten de grote steden beweging, sport en gezondheid uitstekend in de openbare ruimte gecombineerd kunnen worden. Gemeenten, verenigingen en organisaties zoals Sportservice Overijssel hebben hier grote kansen.

Er liggen sterke trends: minder binding aan traditionele sportaccommodaties, meer behoefte aan laagdrempelig buitenbewegen, ruimte in de buitenomgeving en ondersteuning via beleid en subsidies.

Het is het juiste moment om te investeren, te ontwerpen en te activeren. Want wie nú beweegt in de buitenruimte bouwt aan een gezonde, vitale en beweegvriendelijke provincie.

Bronnenlijst

Veelgestelde vragen over stedelijk bewegen

1. Wat is stedelijk bewegen in de openbare ruimte?

Stedelijk bewegen betekent dat mensen sporten en bewegen op plekken die vrij toegankelijk zijn, zoals parken, pleinen, schoolpleinen en buurtroutes. Het gaat om activiteiten zoals wandelen, hardlopen, buitenfitness en freerunnen. Het sluit aan bij de behoefte aan flexibel, laagdrempelig en zelfstandig bewegen in de leefomgeving.

2. Waarom groeit stedelijk bewegen zo snel in Overijssel?

Overijssel heeft veel groene ruimte, veilige wijken en korte afstanden. Dat maakt buiten bewegen aantrekkelijk. Inwoners willen flexibel sporten zonder vaste tijden. Gemeenten investeren bovendien in beweegvriendelijke plekken zoals beweegtuinen, workout zones en freerun areas. Daardoor ontstaat een toegankelijk netwerk dat steeds meer mensen trekt.

3. Hoe kunnen gemeenten de openbare ruimte beweegvriendelijk maken?

Gemeenten kunnen gericht werken aan goede routes, veilig ontwerp, duidelijk zichtbare sportplekken en duurzame toestellen. Door de ruimte multifunctioneel in te richten sluit de plek aan op verschillende doelgroepen. Goede informatievoorziening en samenwerking met scholen, verenigingen en wijkteams zorgen voor meer gebruik en bereik.

4. Welke voordelen bieden buitensportplekken voor inwoners?

Buitensportplekken maken bewegen laagdrempelig, gratis en dichtbij. Inwoners kunnen zelfstandig sporten op momenten die voor hen werken. De plekken stimuleren ontmoeting, gezondheid en sociaal contact. Ze passen goed bij mensen die niet snel lid worden van een vereniging, maar wel actief willen blijven in hun eigen wijk.

5. Wat kunnen sportverenigingen doen met stedelijk bewegen?

Verenigingen kunnen buiten trainen, groepen begeleiden en activiteiten aanbieden op openbare locaties. Dat helpt om nieuwe doelgroepen te bereiken en zichtbaar te blijven in de wijk. Buitenactiviteiten verlagen de drempel voor mensen die niet direct lid willen worden en versterken de maatschappelijke rol van de vereniging.

Over de auteur

  • eva van dijk sportservice overijssel

    Eva Van Dijk is redacteur bij Sportservice Overijssel met een passie voor sport in de regio. Ze volgt gemeentelijk sport- en beweegbeleid, praat met verenigingen en brengt verhalen over sport, gezondheid en verbinding. Met duidelijke taal en lokaal inzicht maakt ze sport zichtbaar voor iedereen in Overijssel.